Vakantietijd...

Het is 16 mei 1974. In Nederland komt een afschuwelijk telegram binnen met de mededeling dat de zendingspost Nipsan compleet is verwoest, de zendingswerkers vermoord zijn en opgegeten. Een zwarte dag in de geschiedenis van de Zending van de Gereformeerde Gemeenten. Hoe is het mogelijk, dat mensen zoiets doen? En dat in een tijd waarin dominee Kuijt op verlof was.

Op deze plek ben ik geweest. Nipsan. Een weekje vakantie, met de familie van Driel, de beide ZGG-juffen, Jan-Kees en ik. Nu, donderdagavond, de laatste avond van de vakantie, passeert alles nog eens de revue. Wat kun je veel indrukken opdoen in vier dagen tijd!

Het is maandagmorgen kwart voor zes. De wekker rammelt voor de zesde keer, en ik schrik wakker, want om zes uur moet ik bij de MAF staan om te wegen. Bagage en body, zoals gewoonlijk. Dat is toch wat, als je een vliegtuig vol moet laden met maximaal 1200 kilogram... En zowieso al 8 personen, en etenswaar. En na mij, nog maar 1100 kilo...
Tja, over die wegerij zijn altijd wel leuke verhalen te vertellen, en dat doen we even lekker niet.

We gingen op reis, weet je nog? Een tripje van ongeveer 30 minuten, met als hoogtepunt de fly-over over Pasvallei. Daar zaten een paar Nederlandse MAF-gezinnen op vakantie. Op een gegeven moment geeft de piloot wat gas terug, en geeft daarna weer vol gas. Dit herhaalde hij een paar keren, om de aandacht te trekken van de mensen onder hem. En tja, als je daar dan lekker in de achtertuin zit van het Baan-huis in Pass, en er komt een bekende grote vogel overvliegen, dan kun je natuurlijk niet anders dan even zwaaien.

Aangekomen in Nipsan werden we verwelkomd door de familie Guiljam, die daarvoor in het gastenhuis gehuzeerd hadden. Ook Alinda Paul was van de partij, die in Nipsan werkt als Bijbelvertaalster. De familie Guiljam zou met de retourvlucht weer terug gaan naar Wamena. Ook moesten er een paar varkens mee, en nog wat passagiers.

U heeft van mij al de nodige verhalen gelezen over aankomsten met een vliegtuig. Natuurlijk was de hele gemeenschap uitgelopen. Tijdens onze aankomst was net de oudejaarsdienst in de kerk aan de gang. En ja, af en toe schijnt een landing van een vliegtuig belangrijker te zijn dan een kerkdienst, want ook daarvandaan kwamen een paar mensen aangesneld.

Ik rolde tijdens deze oudejaarsdag van de ene verbazing in de andere. Natuurlijk horen bij oudejaarsdag twee dingen: oliebollen en vuurwerk. Ja, oliebollen. Vuurwerk later. De hulp van Alinda maakt al jaren oliebollen, die ze dan bakt in een grote koali, een grote wok, met zonnebloemolie. Boven een houtvuurtje, met echte krenten en rozijnen. Is het niet fantastisch? Denk je nou echt dat je naar de andere kant van de wereld kunt gaan zonder Nederlandse oliebollen?

’s Middags hebben we een lekker stuk gelopen. De omgeving van Nipsan is nogal ruig en zwaar om te bewandelen, als je dat vergelijkt met Wamena. Het is één en al berg daar. En heel veel riviertjes en watervallen, perfect voer voor de camera. Goed, we pakten onze tassen en gingen op weg. Het makkelijkste stuk was het stuk naar beneden, van de strip af. Deze ligt nogal schuin. Vanaf het begin tot het eind zo’n dertig meter verval. En als je beneden aan de strip staat, kijk je nog eens 40 meter de diepte in. Een smal, steil paadje voert naar beneden, naar een klein, maar snelstromend beekje. Met veel grote stenen en leuke watervalletjes.

Deze week heb ik geleerd dat de Nipsanners nogal aanhankelijk zijn. Je kunt je geen moment buitenshuis bewegen of je hebt zo’n twintig kinderen achter je aan lopen. Nieuwschierig dat ze zijn! Maar goed, wij met z’n allen naar beneden, voetje voor voetje, terwijl die kinderen, die schijnbaar nergens naar kijken, al hollend de ene bocht na de andere nemen. Het is echt ongeloofelijk wat die kinderen doen, op de blote voeten. En ik weet er na deze week alles van om op blote voeten te lopen over een grindpad met van die gemene scherpe steentjes.

Toch is het gaaf werk, lekker op je sandalen door zo’n koud beekje banjeren, klimmend over grote rotsblokken, struikelend over kleine stenen die je net niet ziet onder water. Nou, nou, wat een jungle-gevoel. En telkens word je weer voor gek gezet door die kleine jochies, die zich natuurlijk een bult lachen over je gestuntel, hippend van de ene steen naar de andere. Op een gegeven moment heb ik er mezelf aan overgegeven, en ik ben gewoon die kleine kinderen na gaan doen. En dat ging geweldig!

Het nadeel van een eind lopen is dat je ook een keer weer terug moet. En als je dan wacht tot het begint te regenen, dan ben je nat als je thuis komt. Het is een waarheid als een koe, maar toch.. je moet er maar in zitten... Tja, het klimaat in Nipsan is nou eenmaal anders dan in Nederland. Overdag, van ’s morgens zes tot ’s middags drie uur kan het prachtig weer zijn, en met een half uurtje kan de hele lucht potdicht zitten, en kan het hard beginnen te regenen, tot de volgende morgen aan toe.

Goed, we waren dus door en door nat. En natuurlijk hadden we droge kleren in het huis liggen, dus apa masalah? Wat is het probleem? Als je wilt, kun je hier vijf broeken smerig maken op één dag. Twee door de modderzooi en drie door de regen. Maar ook dat kan weer droog, natuurlijk.

Wat is er lekkerder dan opgefrist bij een warme openhaard te zitten? Het enige wat er miste was een kouwe snuffel, maar goed, daar heb ik het al eens over gehad. Je kunt ook niet alles hebben, toch?

Ik ga u niet vermoeien met alle hersenspinselen die ik had, in deze week, want dan bent u de komende kerstdagen nog aan het lezen. En dat is niet de bedoeling. Een paar dingen, die me zomaar te binnen schieten, op oudejaarsdag 2007. We hoorden een preek over Psalm 90. De belijdenis dat God een toevlucht is geweest van geslacht tot geslacht. En als je dat zo eens op je in laat werken, dan kun je toch niet anders zeggen dat er, vooral in dit jaar, een wonderlijke leiding te zien is, vanuit het rijke Nederland naar het ‘arme’ Papua. In hoeveel gevaren ben ik al niet geweest? Elke keer als ik in het vliegtuig zat, was er een kans om neer te storten. Elke keer dat we door het oerwoud liepen, hadden we de kans om gebeten te worden door een slang. Ik ben ziek geweest, maar ben weer gezond geworden.

Wat geloof ik van de voorzienigheid Gods? Dat alle dingen van zijn Vaderlijke hand mij toekomen. Natuurlijk is het heel eenvoudig om alles toe te schrijven aan voorzienigheid, en niet één of ander dom toeval, maar toch... Toch, en dat wil ik gezegd hebben, zie ik vanaf dag 1 van het jaar 2007 tot 31 December een weg, die zonder Gods leiding, een onbegaanbaar pad was geweest. Er zijn in 2007 deuren opengezet op plaatsen waar ik alleen blinde muren vermoedde.

Na de preek zit je nog even lekker bij elkaar, totdat het twaalf uur is. Je wenst elkaar het allerbeste voor 2008, en tegelijkertijd denk je aan thuis. Aan je familie, die op dat moment... oliebollen aan het bakken is, een middagdutje doet, in de kerk zit... Inderdaad, we hebben weer eens te maken met een tijdsverschil van 8 hele uren. Dan keer je weer terug naar de werkelijkheid van de dag, en je hoort de kerkklok luiden. Bij gebrek aan vuurwerk.. start men kettingzagen, bosmaaiers en alles wat maar lawaai maakt.

Voor de kinderen hadden we wat vuurwerk meegenomen. Wat sterretjes, wat rotjes, niks bijzonders. Ohh, foei, vuurwerk. We kennen de betekenis toch? Boze geesten verjagen, enzo. Nee, dan die oliebollen. Weet u wel wat u eet? Ook hier wordt erover nagedacht...
Klein geschiedenislesje. Vroeger, heel vroeger, waren de Friezen en de Bataven in ons land. Deze mensen kenden de godin Perchta. Door het eten van oliekoeken, de voorlopers van onze bollen, gleed het zwaard van de godin uit over de buiken als ze die probeerde open te snijden. Hoe luguber...

Tja, als je buiten staat, dan sta je nooit alleen in Nipsan. Verschillende mensen kwamen met zaklampjes aan om de orang barat (westerlingen) gelukkig nieuw jaar te wensen. En natuurlijk wens je ook hen het allerbeste toe. Waarna je het huis weer binnenstapt, onder de dekens kruipt, en wegzakt in een geweldige slaap. 2008 is begonnen.

’s Morgens, tussen 8 uur en 9 uur zou in de kerk van Nipsan een nieuwjaarsdienst gehouden worden. Natuurlijk zouden we daarheen gaan. Een dienst op een zendingspost, vermoedelijk in de Mek-taal gehouden, het dialect van het Nipsan-gebied. Is het niet geweldig dat de pendeta (dominee) een tweetalige preek houdt, in Mek-taal en in het Indonesisch?

We vielen met de neus in de boter. In nipsan wordt nog op de oude manier gezongen tijdens de dienst. Normaal worden in alle kerken de Indonesische Psalmen gezongen, maar in Nipsan wordt de collectezang gedaan op een speciale manier. Stelt u zich voor dat er twee diakenen voorin de kerk gaan staan, terwijl de rest de zakken rond laten gaan. De twee mannen zetten in met een lied, tweestemmig, en de gemeente antwoordt zingend: “ayo, ayee, ayo”. De volgende zin wordt weer gezongen door de ambtsdragers. De gemeente stemt in met het gezongene. Heel apart.

Voor de rest was Nieuwjaarsdag niet veel bijzonders, vergeleken met Nederland. Omdat het weer niet zo best was om een eind te lopen, deden we spelletjes. En gingen we redelijk bij tijds naar bed, omdat de dag erop een hele zware dag beloofde te worden. O ja, ik heb ook nog pannenkoeken gebakken. En gegeten.

Woensdag hebben we gelopen. We zijn naar het eigenlijke dorp Nipsan gelopen, wat op één Papua-loop-uur ligt van de strip. Ik heb het wel telkens over Nipsan, maar dat klopt niet helemaal. Als u de boeken leest van de geschiedenis van de zending, dan weet u dat dominee Kuijt bij het dorp geen goede plaats zag voor een strip. En ik heb het nog eens nagekeken, en ik vond ook niks. Tja, de bergen zijn sinds die tijd niet meer veranderd...

Als we het hebben over de kampong bij de strip, dan hebben we het over de kampong Walma, in het Mek-gebied. Ergens, achter de berg waar Walma tegenaan ligt, ligt op een andere berg het dorp Nipsan. Het dorp waar de eigenlijke krijgers vandaan kwamen, die het dorp bij de strip hebben platgebrand. Je zou er hele lelijke dingen van kunnen denken, maar o bijzonder wonder dat deze mensen nu in de kerk zitten, en het Woord hebben aangenomen. En iedereen zegt dat God alles heeft vergeven, wat er is gebeurd, dus wie zijn wij om daar nog eens een oordeel over te geven?

De weg ernaartoe was een regelrechte blaren- en spierpijnverwekkende, vermoeiende, maar ongeloofelijk mooie tocht, die een Papua in een uur zou kunnen lopen, maar westerlingen doen er dan twee uur over. En natuurlijk wilden we onderweg ook genieten van de uitzichten. Ik was kapot, toen ik aankwam. Totaal versleten. Onderweg heb ik een kilo van mezelf verloren, geloof ik. Maar dat is geen punt, ik heb er nog genoeg...

Hoe was Nipsan? Eigenlijk niet veel anders dan andere kampongs. Een paar hutjes, waarin natuurlijk veel te veel mensen slapen, een paar tuintjes met zoete aardappels, een paar rondscharrelende kippen, bananenbomen, en alles wat je op een post kan verwachten.

De terugweg was ook geweldig. Ergens onderaan de allermoeilijkste afdaling, bij een grote rivier hebben we het restant van de pannenkoeken opgegeten van nieuwjaarsavond, en ons meegebrachte brood. En natuurlijk hadden we een hele schare kinderen achter ons aan lopen, die vanzelfsprekend ook weer gevoed moesten worden.

Aan het eind van zo’n tocht wil je eigenlijk nog maar één ding. De eerste de beste douche, ook al is ‘ie koud. Nou, en die heb ik gehad, reken maar. Al m’n spieren waren aan gort. Zes blaren, drie wonden op mn benen, maar met een geweldig voldaan gevoel, wat alle pijnen weer doet vergeten, zakte ik op de bank, bij de haard.

Donderdag was echt een relaxed dagje. Gewoon lekker thuis gezeten, en wat klusjes gedaan in huis. Een stopkontakt gerepareerd, een schemerlamp, dat soort dingen. Ik had ook geen benen om op te staan natuurlijk. Vervolgens heb ik om half vijf ’s middags nog een vergadering gehad met een aantal mensen over een nieuwe cursus voor kettingzagen en bosmaaiers. Ik heb uitgelegd wat de bengkel voor hen kon betekenen, en dat er best een mogelijkheid was voor een cursus. Whoppa, weer een weekje Nipsan...

Tja, en dan is het vrijdagmorgen, half negen. Bovenaan de strip staat Geerten Vreugdenhil met een Cessna Caravan te wachten totdat we onze gordels hebben vastgemaakt, zodat we zo veilig mogelijk naar Wamena terug kunnen keren. In de bagagebakken onder ons krijsen een paar varkens.

Weemoed. Gemengde gevoelens. Sentiment. Zijn er nog meer woorden te noemen die mijn gemoedstoestand uit kunnen drukken? Ik weet het niet. Neem in ieder geval van mij aan dat ik een geweldig weekje vakantie heb gehad.

Dit is de eerste gelegenheid in het nieuwe jaar dat ik u het allerbeste toe kan wensen voor 2008. Met het allerbeste bedoel ik meer dan ik eigenlijk kan wensen. Ik wens u Gods onmisbare zegen toe, voor vandaag, voor morgen, en voor later.

Sampai Nanti!